گبه یکی از اصیل‌ترین و محبوب‌ترین صنایع‌دستی ایرانی است که به‌دلیل طرح‌های ساده، بافت ضخیم، رنگ‌های طبیعی و حس صمیمیت، در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در دکوراسیون پیدا کرده است.
اما با افزایش تقاضا، نمونه‌های بی‌کیفیت و ماشینی نیز وارد بازار شده‌اند. اگر در زمان خرید اطلاعات کافی نداشته باشیم، ممکن است به‌جای گبه دستباف عشایری، یک گبه ماشینی یا حتی محصول بازسازی‌شده به ما فروخته شود.

در این مقاله یاد می‌گیرید هنگام خرید گبه دقیقاً باید به چه نکاتی توجه کنید تا یک گبه اصل، باکیفیت و ماندگار انتخاب کنید.

1. شناخت انواع گبه؛ قبل از خرید باید چه بدانیم؟

پیش از تشخیص اصل بودن گبه، باید انواع گبه‌ها را بشناسیم. گبه‌ها معمولاً به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

گبه دستباف عشایری

توسط عشایر قشقایی، بختیاری و لر بافته می‌شود.
ویژگی‌ها:

• پشم طبیعی

• رنگ‌های گیاهی

• طرح‌های ذهنی

• بافت ضخیم و نرم

• کیفیت بالا و ارزشمند

 گبه ماشینی یا صنعتی

در کارخانه با دستگاه تولید می‌شود.
ویژگی‌ها:

• الیاف مصنوعی

• طرح‌های تکراری

• قیمت پایین‌تر

• دوام کمتر

• فاقد ارزش هنری

شناخت تفاوت این دو نوع، اولین قدم برای خرید حرفه‌ای است.

2. تشخیص گبه دستباف از ماشینی

برای اینکه یک گبه دستباف واقعی بخرید، باید این نشانه‌ها را بررسی کنید:

 1. پشت گبه را نگاه کنید

پشت گبه دستباف نامنظم است و گره‌ها کاملاً هم‌سطح نیستند.
اما پشت گبه ماشینی کاملاً یکدست و یکنواخت است، چون با دستگاه بافته شده.

 2. پرز گبه دستباف طبیعی‌تر است

پرز گبه دستباف از پشم طبیعی است و وقتی لمس می‌کنید:

• نرم و گرم است

• کمی چربی طبیعی پشم احساس می‌شود

• الکتریسیته ساکن نمی‌گیرد

اما گبه ماشینی معمولاً:

• خیلی نرمِ مصنوعی شبیه نخ عروسک دارد

• الیاف آن برق می‌زند

• در لمس سرد است

 3. بو کردن گبه

گبه دستباف به‌دلیل پشم طبیعی، کمی بوی خاص و مطبوع پشم دارد.
گبه ماشینی هیچ بویی ندارد یا بوی پلاستیک می‌دهد.

 4. لبه‌ها و ریشه‌ها

در گبه دستباف، ریشه‌ها جزئی از بافت هستند.
اما در گبه ماشینی، ریشه‌ها معمولاً دوخته شده و جداگانه هستند.

 5. تست تا شدن

گبه دستباف انعطاف‌پذیر و قابل‌تا است.
اما گبه ماشینی خشک و مقاوم‌تر است و راحت تا نمی‌شود.

3. تشخیص گبه اصل عشایری از گبه تجاری یا بازسازی‌شده

علاوه بر نمونه‌های ماشینی، برخی تولیدی‌ها گبه‌های تجاری و نیمه‌دستباف تولید می‌کنند که کیفیت پایین‌تری دارند.

برای تشخیص گبه اصل عشایری به این نکات دقت کنید:

 1. طرح و نقش باید ذهنی باشد

طرح‌های عشایری ساده، آزاد و غیرتکراری هستند.
اگر طرح بیش از حد دقیق، منظم و شبیه فرش ماشینی بود، احتمالاً تجاری است.

 2. رنگ‌ها طبیعی و غیر یکنواخت‌اند

در گبه عشایری رنگ‌ها کمی طیف دارند چون گیاهی هستند.
اما در گبه‌های تجاری رنگ‌ها کاملاً یکدست و صنعتی‌اند.

 3. پشم باید دست‌ریس باشد

پشم دست‌ریس:

• ضخامت متغیر دارد

• حالت نرم و لطیف دارد

• ماندگاری بالا دارد

پشم صنعتی:

• کاملاً یکنواخت است

• کمی زبرتر به نظر می‌رسد

 4. بافت کمی ناهموار است

بافت گبه عشایری کاملاً صاف نیست.
این ناهمواری نشانه اصالت آن است.

4. کیفیت گبه را چگونه بسنجیم؟

علاوه بر اصل بودن، مهم است یک گبه با کیفیت بالا انتخاب کنید.
برای سنجش کیفیت، حتماً این موارد را بررسی کنید:

 1. جنس پشم

بهترین گبه‌ها با پشم گوسفند عشایری بافته شده‌اند.
پشم باید:

• لطیف

• مقاوم

• بدون گره و زبری
  باشد.

 2. رنگرزی

رنگ‌های گیاهی بهترین انتخاب هستند.
چطور تشخیص دهیم؟

• رنگ گیاهی مات‌تر است

• درخشندگی زیاد ندارد

• طیف‌های طبیعی ایجاد می‌کند

برای آزمایش، گوشه گبه را با دستمال نم‌دار بمالید.
اگر رنگ منتقل شد، رنگ شیمیایی و بی‌کیفیت است.

 3. یکنواختی بافت

یک گبه خوب باید در تمام قسمت‌ها ارتفاع پرز تقریباً یکسان داشته باشد.
اگر قسمتی بیش از حد بلند یا کوتاه باشد، کیفیت پایین است.

 4. گوشه‌ها و قاب‌بندی

گبه باکیفیت نباید پیچ‌خوردگی، موج‌دار شدن یا تاب داشته باشد.
گبه مستقیم را روی زمین پهن کنید؛ اگر گوشه‌ها بالا آمد، کیفیت پایین است.

5. اندازه و کاربرد؛ انتخاب هوشمندانه برای فضای خانه

قبل از خرید، باید بدانید گبه را برای کدام بخش خانه می‌خواهید.

 گبه مناسب نشیمن

• ضخیم، نرم و راحت

• طرح‌های شاد و صمیمی

 گبه مناسب اتاق خواب

• پرز بلند و گرم

• رنگ‌های ملایم

 گبه مناسب ورودی و آشپزخانه

• اندازه کوچک

• پرز کوتاه‌تر

• قابل شست‌وشو

در انتخاب گبه، اندازه و محل استفاده نقش مهمی دارد تا هم زیبا دیده شود و هم کاربردی باشد.

6. نکات مهم خرید از فروشگاه معتبر

برای اطمینان از خرید گبه اصل، حتماً از فروشگاهی خرید کنید که:

• ضمانت اصالت ارائه بدهد

• اطلاعات دقیق از بافت، پشم و رنگرزی داشته باشد

• عکس‌های واقعی از محصول بدهد

• امکان مرجوعی داشته باشد

فروشنده حرفه‌ای باید بتواند تمام مشخصات گبه را شفاف توضیح دهد.

7. چرا خرید گبه دستباف ارزشمند است؟

گبه دستباف تنها یک کف‌پوش نیست؛ بلکه یک اثر هنری است.
مزایای آن:

• دوام بالا

• سازگار با فضای مدرن و سنتی

• استفاده از مواد طبیعی

• ارزش هنری و فرهنگی

• قابل استفاده برای سال‌های طولانی

اگر انتخابی آگاهانه داشته باشید، گبه می‌تواند مثل یک دوست قدیمی سال‌ها کنار شما باشد.

نتیجه‌گیری

برای خرید گبه اصل و باکیفیت باید به چند نکته کلیدی توجه کنید:

• نوع بافت (دستباف یا ماشینی)

• جنس پشم

• کیفیت رنگرزی

• طرح و اصالت عشایری

• یکنواختی و سلامت بافت

• خرید از فروشگاه معتبر

با رعایت این نکات، می‌توانید مطمئن باشید گبه‌ای که انتخاب می‌کنید، علاوه بر زیبایی و اصالت، سال‌ها برای شما ماندگار خواهد بود.